ขอไกด์สูตรยาสีฟันอัดเม็ด: การจับก้อน สี และการแตกตัวเมื่อโดนน้ำ

สูตรยาสีฟันอัดเม็ดควรออกแบบให้บาลานซ์ 3 ส่วนหลักคือ (1) ตัวช่วยอัด/จับก้อน, (2) ตัวช่วยแตกตัวเมื่อโดนน้ำ, และ (3) ระบบสีของเม็ด ค่ะ

1) Part ที่ทำให้เม็ดจับกันเป็นก้อน

ใช้กลุ่ม tablet base / binder / filler และต้องปรับร่วมกับแรงอัดของเครื่องตอกเม็ด

วัตถุดิบที่เหมาะเป็นจุดเริ่มต้น:

• Direct Compression Tablet Base: เป็น base สำหรับอัดเม็ดโดยตรง ข้อมูลสินค้าให้แนวคิด base 70–99% : active 1–30%
• Microcrystalline Cellulose (PH101, 50micron, Direct Compression Tableting): MCC สำหรับช่วยเป็น binder/filler และเหมาะกับ direct compression
• Pregelatinized Maize Starch (USP/BP, For Direct Compression): ช่วยเรื่องการจับตัว/รับแรงอัด และช่วยแตกตัวได้บางส่วนจากการดูดน้ำและพองตัว

ถ้าเม็ดร่วน/เป็นฝุ่นง่าย: เพิ่ม MCC/base/pregelatinized starch ทีละน้อย หรือเพิ่มแรงอัดทีละขั้น แต่ต้องทดสอบเวลาแตกตัวซ้ำ เพราะเม็ดที่แข็งขึ้นมักแตกตัวช้าลงค่ะ

2) Part ที่ทำให้เม็ดแตกตัวง่ายเมื่อโดนน้ำ

ใช้กลุ่ม tablet disintegrator ซึ่งไม่ได้ทำหน้าที่ “ละลายเม็ด” แต่จะ ดูดน้ำและพองตัวเพื่อดันให้เม็ดแตกออก

• ช่วงทดลองเริ่มต้น: กลุ่ม Croscarmellose Sodium / superdisintegrant ประมาณ 2–6%
• ถ้าแตกตัวช้า: เพิ่ม disintegrant ทีละ 0.5–1.0%, ลดแรงอัด หรือปรับลด binder/base ที่ทำให้เม็ดแน่นเกินไป
• ควรเติม disintegrant ในช่วงท้ายของการผสมแบบแห้ง เพื่อคงประสิทธิภาพการแตกตัว

หมายเหตุ: สินค้า Croscarmellose Sodium (Tablet Disintegrator) ในคำอธิบายมีการกล่าวถึง Sodium Starch Glycolate/CMS-Na ซึ่งเป็นคนละวัตถุดิบกัน แม้ทำหน้าที่เป็น disintegrant ได้เหมือนกัน จึงควรตรวจ COA/SDS/ชื่อวัตถุดิบจริงก่อนกำหนด INCI/ฉลากและระดับใช้จริงค่ะ

3) สีของเม็ด

ทำได้ 2 แนวทางค่ะ

A. ให้สีทั้งก้อนเม็ด

• ใช้สีชนิดละลายน้ำในปริมาณน้อยมากแบบ q.s. จนได้เฉดที่ต้องการ
• แนะนำให้ pre-blend สีกับ filler บางส่วน เช่น MCC หรือ silica ก่อน แล้วค่อยผสมเข้ากับ bulk powder เพื่อลดจุดสีเข้มและให้สีกระจายสม่ำเสมอ
• ตัวอย่างสีใน catalog: Yellow Tartrazine (CI19140), Green Powder (CI19140, CI42090), D&C Green No.5 (CI61570)
• ก่อนขายจริง ต้องตรวจความเหมาะสมด้านข้อกำหนดของสีสำหรับ oral-care/toothpaste tablet ในประเทศปลายทาง ไม่ควรสรุปว่าสี cosmetic ทุกตัวใช้กับ oral-care ได้ทุกประเทศค่ะ

B. เคลือบสีเฉพาะผิวเม็ด

• ใช้ Color Tablet Coating (Ready To Use, Water-Soluble CI42090) หลังอัดเม็ด แล้วต้องทำให้แห้งจนความชื้นต่ำก่อนบรรจุ
• หากสูตรเป็นแบบฟู่/effervescent ไม่แนะนำ coating ตัวนี้ เพราะข้อมูลสินค้าแจ้งว่าไม่ compatible กับ effervescent ค่ะ

4) แนวสูตรทดลองแบบ Direct Compression

ตัวอย่างกรอบทดลองสำหรับเริ่มพัฒนา:

Hydrated Silica เป็นผงขัด/cleaning abrasive ที่กระจายตัวได้ แต่ไม่ละลายน้ำ จึงไม่ใช่ตัวที่ทำให้เม็ดละลายหรือแตกตัวหลักค่ะ

5) ถ้าต้องการให้แตกตัวแบบฟู่

สามารถทดลองระบบ Sodium Bicarbonate + Citric Acid เพื่อช่วยให้เกิดฟองและแตกตัวเร็วขึ้นได้ แต่ระบบนี้ไวต่อความชื้นมาก:

• ควรผสมแบบแห้งเท่านั้น
• ไม่ควรเริ่มด้วย wet granulation เพราะน้ำ/ความชื้นอาจทำให้เริ่มทำปฏิกิริยาก่อนใช้งาน
• อุปกรณ์และวัตถุดิบต้องแห้ง
• หลังอัดเม็ดควรบรรจุทันทีในบรรจุภัณฑ์กันความชื้น เช่น ขวดปิดสนิทหรือซอง พร้อม desiccant

6) ลำดับการผลิตที่แนะนำ

1. ร่อนผงแต่ละตัวก่อนผสม
2. pre-blend สีและสารที่ใช้ปริมาณต่ำกับ filler บางส่วน
3. ผสม base/filler + silica + sweetener
4. เติม disintegrant ช่วงท้าย
5. เติม SLS อย่างระวังเพื่อลดฝุ่นและปัญหาฟองระหว่างผสม
6. อัดเม็ดแบบ direct compression
7. ทดสอบ ความแข็งเม็ด + เวลาแตกตัว คู่กันในน้ำ/สภาวะใกล้เคียงการใช้งานจริง
8. เก็บตัวอย่างในบรรจุภัณฑ์จริง แล้วติดตามความแข็ง สี กลิ่น การพอง/แตกร้าว และเวลาแตกตัวหลังเก็บ

เพื่อช่วยปรับสูตรให้แม่นขึ้น รบกวนแจ้งเพิ่มเติมได้ค่ะว่า ต้องการเม็ดแบบ ฟู่ effervescent หรือแค่แตกตัวเร็วแบบไม่ฟู่, ต้องการสีทั้งก้อนหรือเคลือบผิว, น้ำหนักเม็ด/ขนาดเม็ด, ต้องการแตกตัวภายในกี่วินาทีหรือกี่นาที, ต้องการมี SLS หรือ SLS-free และจะขายในประเทศใดเพื่อเช็กข้อกำหนดสีค่ะ