สรุปสั้น ๆ
pepsin 1:3000 ใช้ได้ครับ แต่ความแรงต่ำกว่า 1:5000 และ 1:10000 ดังนั้นต้องเทียบตาม activity รวมของเอนไซม์ ไม่ใช่ใช้กรัมเท่ากันแล้วถือว่าเท่ากัน
เช็คสูตรที่ใช้อยู่
ถ้าตีความว่า 0.25% pepsin = 0.25 g/100 mL แบบ w/v:
- pepsin 0.25% ปริมาตร 100 mL = มี pepsin 0.25 g
- ผสมกับ HCl 1.5% อีก 100 mL = ปริมาตรรวมประมาณ 200 mL
- ความเข้มข้น pepsin สุดท้าย = ประมาณ 0.125% w/v
- ถ้าใช้กับปลา 100 g = ประมาณ 2.5 mg pepsin powder ต่อปลา 1 g
กรณีปลาถูกปั่น/บดละเอียด อาจย่อยได้บางส่วน แต่ถ้าต้องการให้เนื้อปลาใส/สลายได้สม่ำเสมอภายใน 1 ชั่วโมง ปริมาณ pepsin รวม 0.25 g นี้อาจต่ำไป โดยเฉพาะถ้าสลาร์รีข้น คนไม่ทั่ว หรือ pH ถูก buffer จากเนื้อปลา
เทียบความแรงโดยประมาณ
ที่น้ำหนักเท่ากัน:
| ชนิด pepsin |
ความแรงเทียบกับ 1:3000 |
| 1:3000 |
1.0 เท่า |
| 1:5000 |
1.67 เท่า |
| 1:10000 |
3.33 เท่า |
ดังนั้นถ้าวิธีมาตรฐานอ้างอิง pepsin 1:10000 จำนวน 0.25 g ปริมาณที่ใกล้เคียงด้าน activity คือ:
- 1:5000: ประมาณ 0.50 g รวม
- 1:3000: ประมาณ 0.83 g รวม
ถ้ายังใช้รูปแบบ สารละลาย pepsin 100 mL + HCl 100 mL อาจตั้งเป็นจุดเริ่มทดลองได้ประมาณ:
- pepsin 1:5000 ที่ 0.50% w/v หรือ
- pepsin 1:3000 ที่ 0.83% w/v
ตัวเลขนี้เป็นเพียงการเทียบ activity แบบประมาณเพื่อเริ่มทดสอบ ไม่ใช่วิธีที่ยืนยันแล้ว ควรดู COA/หน่วย activity ของผู้ขายด้วย เพราะฉลาก 1:3000, 1:5000, 1:10000 อาจอิงวิธีทดสอบไม่เหมือนกัน
สิ่งที่ควรทำเพื่อ validate วิธี
- คงน้ำหนักปลา อุณหภูมิ กรด และการคนให้เหมือนกัน แล้วเปรียบเทียบหลายเงื่อนไข
- ชุดทดลองแนะนำ: สูตรปัจจุบัน; เพิ่ม pepsin 1:3000 เป็นประมาณ 0.8–1.0 g รวมต่อ digest 200 mL; และ ใช้ pepsin 1:10000 ที่ 0.25 g รวม
- วัด pH หลังเติมเนื้อปลาแล้ว และวัดซ้ำหลังบ่ม 10–15 นาทีที่ 37°C เพราะโปรตีนปลา buffer กรดได้ ไม่ควรดูแค่ %HCl เป้าหมายที่ใช้กันโดยทั่วไปคือประมาณ pH 1.5–2.0 หรือราว pH 2
- คุมให้ ของเหลวในภาชนะ อยู่ที่ 37°C และมีการกวน/เขย่าเบา ๆ ต่อเนื่อง การบ่มนิ่งมักทำให้ก้อนเนื้อย่อยไม่ทั่ว
- บดให้ละเอียดพอเพิ่มพื้นที่ผิว แต่ไม่ควรปั่นแรง/นานเกินไป เพราะอาจทำให้ตัวอ่อนเสียหายทางกายภาพ
- ตรวจที่ 20, 40, 60 นาที ถ้าต้องการดูตัวอ่อนมีชีวิต ให้หยุดเมื่อเนื้อถูกย่อยพอสำหรับกรอง/ตกตะกอน ไม่จำเป็นต้องย่อยให้นานที่สุด
- ควรทำ spike-recovery test โดยใส่ตัวอ่อนจำนวนทราบค่าในปลาที่ปลอดพยาธิ 100 g แล้วคำนวณ % recovery หลังย่อย กรอง ตกตะกอน และตรวจกล้อง
สรุปคือ 1:3000 ไม่ได้ใช้ไม่ได้ แต่ที่ 0.25 g รวมอาจอ่อนเกินสำหรับปลา 100 g ใน 1 ชั่วโมง ควรเพิ่ม activity รวม คุม pH/การกวน และยืนยันด้วย recovery test ครับ