p-menthane-3,8-diol (PMD) คือสารออกฤทธิ์ไล่แมลงที่ได้จากพืช/สังเคราะห์ ซึ่งมักถูกกล่าวถึงร่วมกับ oil of lemon eucalyptus (OLE) และถูกใช้เป็นสารออกฤทธิ์ในผลิตภัณฑ์ไล่แมลงแบบทาผิว
ในผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป PMD ช่วยลดการบินลง/การกัดของยุง และสนับสนุนการป้องกันการถูกเห็บกัด โดยกลไกคือ “ไล่” (ไม่ใช่การฆ่าแมลง)
PMD สามารถให้ประสิทธิภาพได้สูง แต่ระยะเวลาการป้องกันในสภาพใช้งานจริงมักแปรผันมากกว่า DEET หรือ picaridin โดยขึ้นกับความเข้มข้นของ PMD การออกแบบสูตร และความหนาแน่น/ความดุของยุง (เหงื่อ ความร้อน การว่ายน้ำ หรือการเช็ดถูผิวทำให้เวลาป้องกันสั้นลงได้)
ชื่อที่พบได้
- PMD (para-menthane-3,8-diol)
- Menthanediol (INCI)
- “Citriodiol” (ชื่อทางการค้า/คำเรียกทั่วไป)
คำอธิบายผลิตภัณฑ์: งานวิจัยมักรายงานประสิทธิภาพของสารไล่แมลงด้วย 2 ค่าหลักที่เสริมกัน:
- % repellency: การลดการกัด/การบินลงเมื่อเทียบกับกลุ่มไม่ทา
- Complete Protection Time (CPT): เวลาจนพบการกัด/การบินลงครั้งแรกในเงื่อนไขการทดสอบที่กำหนด
โดยภาพรวม PMD มักให้การป้องกันได้หลายชั่วโมง แต่มีความแปรผันสูงกว่า DEET/picaridin ในหลายการทดสอบ โดยทั่วไป “ความเข้มข้นของสารออกฤทธิ์ที่สูงขึ้น” และ “ระบบตัวพา/ตัวทำละลายที่ออกแบบดี” จะช่วยยืดระยะเวลาการป้องกัน ในขณะที่ความเข้มข้นต่ำมากอาจให้เวลาป้องกันสั้นลงอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเจอสภาพยุงหนาแน่น
| โมเดล/ระบบทดสอบ |
ผลที่รายงานโดยทั่วไป |
ความหมายต่อการใช้งาน |
| การทดสอบภาคสนาม (ยุงหนาแน่น) |
มักให้ CPT ระดับหลายชั่วโมง และรายงาน % repellency ในช่วงสูง (ประมาณปลาย 80 ถึง 90%+) |
ควรวางแผนการทาซ้ำ โดยเวลาขึ้นกับสภาพแวดล้อมและสูตร |
| การเปรียบเทียบกับ DEET |
บางสภาวะ PMD อาจให้ผลใกล้ DEET แต่โดยเฉลี่ยมักสั้นกว่า |
เป็นตัวเลือก non‑DEET ที่มีข้อมูลรองรับ และความน่าเชื่อถือดีขึ้นเมื่อใช้ % active สูงขึ้น |
| ปัจจัยในชีวิตจริง |
เหงื่อ การว่ายน้ำ การเช็ดถูผิว และความร้อนทำให้เวลาป้องกันสั้นลง |
เลือกระบบตัวพา/ตัวทำละลายให้เหมาะ และทาซ้ำถี่ขึ้นในสภาพโหด |
ข้อควรระวังด้านความปลอดภัย/กฎหมาย: PMD ถูกใช้ในผลิตภัณฑ์ไล่แมลงที่ขึ้นทะเบียนในหลายประเทศ กรุณาปฏิบัติตามกฎหมายท้องถิ่นและข้อกำหนดการติดฉลากของผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป หลีกเลี่ยงบริเวณตา/ปาก ไม่ทาบนผิวที่มีแผล และแนวทางสาธารณสุขหลายแห่งแนะนำให้หลีกเลี่ยง OLE/PMD ในเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี
การใช้: ผลิตภัณฑ์ไล่แมลงแบบทาผิว (สเปรย์ โลชั่น ครีม โรลออน) สำหรับการป้องกันการถูกยุง/เห็บกัด
วิธีการผสม:
- เติมในเฟสน้ำมันหรือเฟสตัวทำละลาย (PMD ละลายในน้ำมัน/ตัวทำละลายได้ดี)
- สำหรับสูตรแอลกอฮอล์/ไกลคอลใส: ละลายใน ethanol หรือ glycols ก่อน แล้วจึงเติมลงในสูตรหลัก
- สำหรับสเปรย์ฐานน้ำ: ควรใช้ระบบ solubilizer/emulsifier ที่เหมาะสมเพื่อป้องกันการแยกชั้นและช่วยคงความใส
- หลีกเลี่ยงการให้ความร้อนสูงเป็นเวลานาน และควรเติมช่วงคูลดาวน์เมื่อเป็นไปได้เพื่อลดการระเหยและการสูญเสียกลิ่น
อัตราการใช้: 10–40%
โดยทั่วไปวัตถุดิบนี้เป็น PMD ความบริสุทธิ์สูง (>95%) การใช้ 10–40% ของวัตถุดิบนี้จะให้ PMD ในสูตรสำเร็จรูปประมาณ ~9.5–38% (ขึ้นกับ assay และสัดส่วนรวมของสูตร)
ลักษณะผลิตภัณฑ์: ของเหลวถึงสีเหลืองอ่อน หรือเกิดผลึกคล้ายแว็กซ์ (ขึ้นอยู่กับอุณหภูมิ) มีกลิ่นเฉพาะอ่อนๆ
การละลาย: ไม่ละลายในน้ำ แต่ละลายในน้ำมัน glycols และ ethanol ควรใช้ solubilizer/emulsifier สำหรับระบบฐานน้ำเพื่อความเสถียร
การเก็บรักษา: เก็บในที่เย็น (แนะนำตู้เย็น) หากเกิดการตกผลึกเมื่ออุณหภูมิต่ำ ให้ค่อยๆอุ่นและคนจนเป็นเนื้อเดียวกัน
